Strona: Umiejętności transwersalne / Zakład Zarządzania Przedsiębiorstwem

Istota umiejętności transwersalnych

Umiejętności transwersalne nie są przypisane do konkretnej pracy, stanowiska, realizowanego zadania, jednej branży lub dyscypliny, którą zajmujemy się zawodowo. Są na tyle uniwersalne, że wykorzystujemy je w wielu sytuacjach życiowych i to nie tylko zarobkowa, ale też prywatnie. Mogą być przydatne w różnych sytuacjach, kontekstach, zawodach, rolach, stanowiskach, branżach. Często są mylone z kompetencjami kluczowymi lub miękkimi. Kompetencje transwersalne są pojęciem szerszym, tj. odnoszą się tak do niektórych kompetencji kluczowych (np. kompetencje informatyczne), jak i miękkich (np. zarządzanie czasem) oraz innych (np. myślenie krytyczne).

Uważa się, że kompetencje transwersalne przydatne są w niemal wszystkich zawodach i warto je rozwijać niezależnie od miejsca zatrudnienia. Z drugiej jednak strony wiele badań wskazuje na to, że w niektórych zawodach są one szczególnie znaczące. Mniejszy popyt na te kompetencje występuje wśród pracowników fizycznych wykonujących proste prace, istnieje jednak szereg profesji, w których są one wręcz wymagane. Zalicza się do nich menedżerów, przedstawicieli wolnych zawodów, pracowników zajmujących się handlem i sprzedażą, a także reprezentujących branżę usług.

Rodzaje umiejętności transwersalnych

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury, opracowała zestaw następujących sześciu kategorii umiejętności transwersalnych:

• myślenie krytyczne i innowacyjne – związane jest m.in. z umiejętnością znajdowania rozwiązań istniejących problemów biznesowych, a także identyfikowania ich słabych punktów;
• umiejętności interpersonalne – są wykorzystywane w relacjach z innymi ludźmi, np. zdolność do słuchania ze zrozumieniem lub gotowość do rozmawiania;
• umiejętności intrapersonalne – zdolność do prowadzenia wewnętrznego dialogu z samym sobą o swoich przeżyciach, emocjach i refleksjach;
• obywatelstwo globalne (global citizenship) – świadomość tego, że tożsamość człowieka daleko wykracza poza granice geograficzne lub polityczne i że obowiązki lub prawa wynikają z przynależności do szerszej grupy społecznej, czyli ludzkości;
• zdolność korzystania z mediów i z informacji – umiejętność ważna nie tylko przy wyszukiwaniu sprawdzonych informacji z rzetelnych źródeł, ale też przy rozpoznawaniu fałszywych informacji;
• inne – kategoria, do której można zaklasyfikować umiejętność komunikacji, rozwiązywania problemów, współpracy z innymi ludźmi, przywództwo.

Inne zestawienie rodzajów umiejętności transwersalnych obejmuje:

• pracę zespołową – to podstawowa umiejętność ważna praktycznie w każdej branży; osoba posiadająca tę kompetencję potrafi przełożyć dobro projektu nad własne korzyści; na sprawną i efektywną pracę zespołu wpływają także: (1) empatia, (2) umiejętność aktywnego słuchania, (3) zdolności komunikacyjne, (4) umiejętność dzielenia się (oraz otrzymywania) informacjami zwrotnymi, (5) wspieranie i motywowanie członków zespołu, (6) zdolność budowania relacji, (7) samoświadomość, (8) umiejętność rozwiązywania konfliktów;
• rozwiązywanie problemów – pracownicy posiadający zdolność rozwiązywania problemów są cennym zasobem dla organizacji; pracodawca potrzebuje osób, które nie tylko zlokalizują przyczynę nieefektywności danego procesu/projektu/procedury, ale także wykażą się pomysłem i inicjatywną rozwiązania;
• krytyczne myślenie – subiektywna ocena sytuacji często prowadzi do wyciągania błędnych wniosków, które mogą kosztować firmę wiele pieniędzy, czasu, czy energii; pracownicy muszą więc posiadać umiejętność krytycznego myślenia, która pozwoli im zachować obiektywizm; zdolność ta przydaje się także w życiu codziennym. W dobie powszechnego dostępu do informacji, kluczowa jest umiejętność odróżniania prawdziwych informacji od fake newsów;
• myślenie analityczne – często utożsamiane z umiejętnościami twardymi, takimi jak np. analiza danych; jednak kompetencje te obejmują także zdolność logicznego myślenia oraz podejmowania decyzji opartych na faktach; działania pracownika są więc poprzedzone wnikliwym przeanalizowaniem sytuacji oraz szans i zagrożeń;
• dbałość o szczegóły – to cecha, która sprawia, że pracownik wypełnia swoje obowiązki sumiennie; dzięki temu wykonana praca jest wolna od błędów; oczywiście warto skupiać się na szczegółach kluczowych dla realizacji projektu i satysfakcji klientów docelowych;
• kreatywność – brew pozorom umiejętność ta nie przydaje się tylko w pracy w branży kreatywnej; twórcze myślenie jest także niezbędne do tworzenia nieszablonowych rozwiązań i innowacyjnych pomysłów; kreatywni pracownicy pomagają pracodawcom spojrzeć na dany problem z innej perspektywy oraz często proponują nowatorskie (i konkurencyjne) rozwiązania;
• adaptacyjność – umiejętności adaptacyjne są kluczowe, aby nadążać za pojawiającymi się co chwilę nowymi trendami i technologiami oraz dostosowywać się do zmieniającego się świata; pracodawcy zwracają więc dużą uwagę na to, czy pracownik potrafi odnaleźć się w różnych środowiskach, sprostać nowym wyzwaniom i jak szybko uczy się nowych rzeczy (np. niezbędnych umiejętności, czy obsługi nowych narzędzi); to od zdolności adaptacyjnych personelu zależy czy firma będzie sprostać coraz wyższym wymaganiom społeczeństwa;
• przywództwo – powodzenie projektu zależy głównie od zdolności przywódczych lidera; musi on nie tylko umiejętnie podzielić i rozdysponować zadania, ale także umieć śledzić i ocenić wyniki pracy i sposób wykonania danych zagadnień; ważną rolę odgrywa również komunikacja; lider powinien motywować zespół, pokazując im, że są częścią organizacji, a ich praca jest ważna, aby zapewnić sukces firmy; przywódca dba również o relacje między współpracownikami: rozwiązuje konflikty, buduje relacje oparte na zaufaniu oraz pomaga uporać się z problemami;
• zarządzanie i organizacja – zarządzanie zespołami i projektami jest związane z umiejętnością delegowania zadań, adaptowania się do zmiennych warunków oraz przestrzegania ustalonych terminów; pracownik powinien być także dobrze zorganizowany, co pozwoli mu szybciej i efektywniej wykonywać dane obowiązki; przydatna jest także zdolność samodzielnego motywowania się, chęci rozwoju i ustalania priorytetów;
• znajomość technologii – wykorzystanie technologii jest widoczne już niemal w każdej branży; pracownicy, którzy potrafią szybko uczyć się obsługi nowych urządzeń i narzędzi są cennym zasobem firmy; dzięki tej umiejętności, można znacznie przyspieszyć i zautomatyzować wykonywanie żmudnych zadań, tym samym zyskuje się czas na inne, kluczowe dla organizacji przedsięwzięcia.

Podsumowanie

Rozwijanie kompetencji transwersalnych ułatwia przekwalifikowanie się i uzyskiwanie nowych umiejętności zawodowych. Zdobywanie ich daje większe możliwości zatrudnienia, dzięki nim też łatwiej jest zaktualizować swoją wiedzę zawodową. Przypuszcza się również, że stosunkowo najwolniej poddają się one automatyzacji, co oznacza, że osoby wykonujące zadania, do których niezbędne są kompetencje transwersalne, nie zostaną tak szybko zastąpione przez systemy AI. Należy podkreślić, że kompetencji transwersalnych nie rozwija się w łatwy sposób, są także dość trudne do oceniania.

Bibliografia

1. Czym są kompetencje transwersalne, https://kwalifikacje.edu.pl/czym-sa-kompetencje-transwersalne/, (23.05.2024).
2. Fijałkowska B., Pierwieniecka R., Walidacja kompetencji transwersalnych, https://kwalifikacje.edu.pl/walidacja-kompetencji-transwersalnych/, (23.05.2024).
3. Maniecka N., Jak zidentyfikować umiejętności transwersalne?, https://firmbee.com/pl/jak-zidentyfikowac-umiejetnosci-transferowalne, (23.05.2024).